Giới thiệu cơ quan, tổ chức và cơ chế giải quyết tranh chấp bảo vệ người tiêu dùng của Hàn Quốc 06-11-2014

Giới thiệu cơ quan, tổ chức và cơ chế giải quyết tranh chấp bảo vệ người tiêu dùng của Hàn Quốc

edf40wrjww2News:News_Intro
Hàn Quốc, quốc gia được biết đến với biệt danh “kỳ tích sông Hàn”, là một nền kinh tế phát triển nhanh, có sức tiêu dùng lớn, khả năng tiếp nhận nhanh chóng, có lựa chọn các xu hướng tiêu dùng và khoa học-công nghệ hiện đại trên thế giới. Hiện nay, kinh tế của Hàn Quốc đứng thứ 15 trên thế giới và thứ 4 ở Châu Á. Hàn Quốc có dân số hơn 50 triệu người với thu nhập bình quân đầu người vào khoảng 26.000 USD/năm và là quốc gia tích cực trong nhóm các nước thuộc OECD. Sau 22 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1992 và đặc biệt sau 5 năm kể từ khi nâng cấp quan hệ “Đối tác hợp tác toàn diện” lên quan hệ “Đối tác hợp tác chiến lược” vào năm 2009, quan hệ Việt Nam-Hàn Quốc đã phát triển mạnh mẽ, toàn diện và ngày càng đi vào chiều sâu. Hàn Quốc hiện là đối tác thương mại thứ ba của Việt Nam với kim ngạch thương mại hai chiều năm 2013 đạt 27,5 tỷ USD. Tính lũy kế đến tháng 6/2014, Hàn Quốc là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất về số lượng dự án và thứ hai về vốn đăng ký vào Việt Nam. Hàn Quốc cũng là quốc gia có nguồn tài trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam. Bên cạnh đó, hai bên cũng đã không ngừng trao đổi, phát triển và hoàn thiện quan hệ hợp tác trong lĩnh vực cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng.

edf40wrjww2News:News_Content

Mặc dù, là một quốc gia có mật độ dân số cao trên thế giới (50 triệu người/ diện tích 100.000 km2), nhưng Hàn Quốc đã thực thi rất tốt công tác bảo vệ người tiêu dùng, góp phần nâng cao đời sống của người tiêu dùng, duy trì môi trường kinh doanh, tiêu dùng an toàn, lành mạnh và bền vững. Luật bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc được ban hành từ khá sớm, năm 1987, với tên gọi Luật khung về bảo vệ người tiêu dùng. Luật đã qua nhiều lần bổ sung, sửa đổikể từ đó đã thiết lập một hệ thống có hiệu quả các cơ quan vận hành nhằm xây dựng chính sách, thực thi, hỗ trợ, tư vấn, giải quyết tranh chấp người tiêu dùng. Nghiên cứu pháp luật bảo vệ người tiêu dùng ở Hàn Quốc sẽ là những kinh nghiệm quan trọng, thiết thực trong việc hoàn thiện pháp luật và triển khai có hiệu quả hơn công tác bảo vệ người tiêu dùng ở Việt Nam. Trong phạm vi bài viết này, tác giả xin cung cấp những thông tin chung liên quan đến cơ quan, tổ chức và cơ chế giải quyết tranh chấp bảo vệ người tiêu dùng của Hàn Quốc.  

1.             Cơ quan bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc (KCA)

a.       Cơ quan người tiêu dùng Hàn Quốc (KCA)

Cơ quan trung tâm thực hiện công tác bảo vệ người tiêu dùng ở Hàn Quốc là Cơ quan người tiêu dùng Hàn Quốc, với tên viết tắt là KCA (Korea Consumer Agency).  Đây là một tổ chức chính phủ thành lập năm 1987 theo quy định của Luật Bảo vệ người tiêu dùng để thực hiện có hiệu quả các chính sách bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc. Cơ quan này thực hiện các nhiệm vụ chính như: 1) tiến hành nghiên cứu các chính sách và hệ thống liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng; 2) điều tra các vấn đề liên quan đến người tiêu dùng; 3) thu thập thông tin về bảo vệ người tiêu dùng; 4) cung cấp giáo dục và thông tin về bảo vệ người tiêu dùng; và 5) giải quyết các vấn đề liên quan đến an toàn và thiệt hại của người tiêu dùng. KCA mặc dù là một đơn vị được thành lập theo quyết định của chính phủ nhưng chịu sự giám sátchỉ đạo của Ủy ban thương mại công bằng Hàn Quốc (KFTC). KFTC trong trong trường cần thiết có thể đưa ra hướng dẫn, yêu cầu báo cáo với các vấn đề có liên quan đến hoạt động, chi tiêu, tài sản, hoặc lệnh thực hiện, thanh tra  đối với KCA (trong đó bao gồm cả Trung tâm An toàn Người tiêu dùng). KCA có thể thành lập các chi nhánh tại những nơi cần thiết với sự chấp thuận của Ủy ban Thương mại lành mạnh. Một điểm đáng lưu ý nữa trong Luật bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc là việc trao cho KCA thẩm quyền yêu cầu các cơ quan nhà nước có liên quan hợp tác thực hiện, cụ thể: khi Chủ tịch của KCA xét thấy cần thiết để thực hiện các hoạt động thử nghiệm, kiểm tra hàng hóa, dịch vụ, giải quyết khiếu nại và đưa ra biện pháp khắc phục thiệt hại cho người tiêu dùng, KCA có quyền yêu cầu cơ quan thử nghiệm quốc gia hoặc công ích tiến hành thử nghiệm, cũng như yêu cầu các tổ chức kiểm tra, thanh tra để kiểm tra, thanh tra đối với hàng hóa, dịch vụ, tổ chức gây thiệt hại cho người tiêu dùng. Bất kỳ tổ chức nào đã nhận được yêu cầu nêu trên cần ưu tiên thực hiện trừ khi có lý do đặc biệt.

b.    Nhân sự và cơ cấu tổ chức của KCA

Theo quy định tại Luật bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc, KCA sẽ có 01 Chủ tịch, 01 Phó chủ tịch, 01 Giám đốc Trung tâm An toàn người tiêu dùng, các chức danh giám đốc khác và 01 kiểm toán viên. Tổng số các chức danh này sẽ không được vượt quá 10 người. Ban Giám đốc (hay Ban điều hành) bao gồm chủ tịch, phó chủ tịch KCA và các chức danh giám đốc sẽ được thành lập trong KCA để thảo luận và quyết định các vấn đề quan trọng liên quan đến hoạt động và vận hành của KCA. Chủ tịch KCA sẽ có trách nhiệm triệu tập ban giám đốc và chủ trì các cuộc họp này. Kiểm toán viên có thể tham dự các cuộc họp của ban giám đốc để nêu lên ý kiến ​​của mình khi cần thiết.

Chủ tịch KCA được bổ nhiệm bởi Tổng thống Hàn Quốc theo đề xuất của Chủ tịch KFTC từ những người có kiến thức sâu rộng và kinh nghiệm trong các vấn đề người tiêu dùng. Phó chủ tịch và các chức danh giám đốc sẽ được bổ nhiệm bởi Chủ tịch KFTC theo đề nghị của Chủ tịch KCA. Kiểm toán viên được chỉ định và bổ nhiệm bởi Chủ tịch KFTC. Ngân sách hoạt động của KCA được lấy từ nguồn ngân sách của chính quyền trung ương và địa phương cũng như các nguồn thu khác từ hoạt động của KCA. Cơ quan người tiêu dùng Hàn Quốc là một thành viên của Mạng lưới thực thi Bảo vệ người tiêu dùng quốc tế (ICPEN) và Tổ chức An toàn Sản phẩm Tiêu dùng quốc tế (International Consumer Product Safety Caucus). Cơ quan này cũng sẽ giải quyết các tranh chấp của người tiêu dùng quốc tế để thúc đẩy dòng thương mại tiêu dùng giữa các quốc gia và cải thiện lòng tin của người tiêu dùng.

Sơ đồ cơ cấu tổ chức của KCA

·                     Chủ tịch

o        Ban Giám đốc (Directors)

o        Chánh thanh tra  (Thành viên không thường trực)

§          Văn phòng kiểm toán nội bộ

o        Chủ tịch Ủy ban giải quyết tranh chấp người tiêu dùng (CDSC)

§          Ủy ban giải quyết tranh chấp người tiêu dùng

§          Ủy viên của CDSC

§                Ban thư ký của CDSC (Nhóm giải quyết tranh chấp số 1, Nhóm giải quyết tranh chấp số 2, Nhóm giải quyết tranh chấp số 3)

o        Phó Chủ tịch

§          Phòng kế hoạch và phối hợp

§          Phòng quan      hệ công chúng và hợp tác quốc tế

§          Phòng nghiên cứu chính sách người tiêu dùng

§          Phòng Quản lý văn phòng chi nhánh

o        Giám đốc điều hành

§          Phòng nghiên cứu thị trường

§          Phòng thông tin và giáo dục

§          Phòng khiếu nại người tiêu dùng

o        Giám đốc điều hành Trung tâm an toàn người tiêu dùng

§          Phòng An toàn người tiêu dùng

§          Phòng Thử nghiệm và điều tra

c.             Ủy ban chính sách người tiêu dùng quốc gia

Bên cạnh đó, để có thể thảo luận và xây dựng các chính sách làm nền tảng cho việc thúc đẩy quyền và lợi ích của người tiêu dùng, cải thiện đời sống của người tiêu dùng, Ủy ban chính sách người tiêu dùng đã được thành lập và nằm trong KFTC. Ủy ban sẽ gồm ít hơn 25 thành viên với 02 Chủ tịch. Trong đó, 01 Chủ tịch là Chủ tịch của KFTC và 01 Chủ tịch còn lại sẽ được Tổng thống Hàn Quốc lựa chọn và ủy quyền từ những người có kiến thức sâu rộng và kinh nghiệm liên quan đến các vấn đề người tiêu dùng. Các thành viên của Ủy ban gồm những người đứng đầu của các cơ quan hành chính trung ương có liên quan, Chủ tịch KCA và những người được ủy quyền bởi chủ tịch KFTC. Ủy ban Chính sách người tiêu dùng có chức năng rà soát và quyết định các vấn đề chính như sau: Kế hoạch cơ bản và kế hoạch thực hiện tổng thể; việc thực hiện tổng thể các chính sách của người tiêu dùng; đánh giá và hoàn thiện thể chế chính sách người tiêu dùng; và vấn đề khác liên quan đến việc thúc đẩy các quyền và lợi ích của người tiêu dùng, cải thiện đời sống của người tiêu dùng. Khi cần thiết, Ủy ban Chính sách có thể tổ chức lấy ý kiến ​​của các chuyên gia trong các vấn đề người tiêu dùng, người tiêu dùng hoặc các doanh nghiệp liên quan, yêu cầu các cơ quan hành chính trung ương, chính quyền địa phương và các đơn vị quản lý có liên quan cho ý kiến và tài liệu.

d.        Ủy ban hòa giải tranh chấp người tiêu dùng

Để hòa giải tranh chấp giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp, Ủy ban hòa giải tranh chấp người tiêu dùng, với tên viết tắt là CDSC (Consumer Dispute Settlement Commission) đã được thành lập trong KCA. Ủy ban hòa giải sẽ thảo luận và quyết định các vấn đề chính như quyết định hòa giải về tranh chấp của người tiêu dùng; thành lập, sửa đổi, bãi bỏ các quy định về thủ tục tố tụng của Ủy ban Hòa giải và các vấn đề khác theo yêu cầu của Chủ tịch ủy ban.

Theo quy định của Luật bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban hòa giải gồm có ít hơn năm mươi thành viên. Trong đó Chủ tịch Ủy ban được bổ nhiệm bởi Chủ tịch KFTC. Các thành viên khác cũng sẽ được bổ nhiệm hoặc ủy quyền bởi Chủ tịch KFTC theo đề xuất của Chủ tịch Ủy ban hòa giải.

Trên thực tế, hiện nay, Ủy ban hòa giải tranh chấp người tiêu dùng có 50 Ủy viên, bao gồm cả Chủ tịch Ủy ban. Ủy viên đại diện cho người tiêu dùng và cho doanh nghiệp có số lượng tương đương nhau.  Số liệu cụ thể như dưới đây:

Giới thiệu về CDSC

 

Ủy viên thường trực

Ủy viên không thường trực

Tổng cộng

 

Đại diện cho người tiêu dùng

Đại diện cho doanh nghiệp

Chuyên gia ngành nghề

Luật sư

 

2

9

8

23

8

50

 

 

Thành phần Ủy viên là chuyên gia ngành nghề

Nông nghiệp

IT, Game

Xây dựng

Chăm sóc Y tế

Bảo hiểm và Tài chính

Ô tô

Sản phẩm &
giao dịch mua bán thương mại

Vấn đề người tiêu dùng

Tổng cộng

2

3

4

5

3

2

2

2

23

 

e.   Các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng ở Hàn Quốc

Bất cứ tổ chức người tiêu dùng nào đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định tại Luật bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc (như về hoạt động, nhân lực, trang thiết bị, quy định hỗ trợ cho tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận,...) đều có thể đăng ký với KFTC hoặc chính quyền địa phương để thành lập tổ chức bảo vệ người tiêu dùng. Ngoài việc tiến hành các hoạt động thúc đẩy quyền và lợi ích của người tiêu dùng nói chung như hướng dẫn, tư vấn, giáo dục người tiêu dùng, đề xuất ý kiến lên cơ quan nhà nước, tổ chức bảo vệ người tiêu dùng có thể tiến hành các thử nghiệm, kiểm tra về chất lượng, độ an toàn, sự thân thiện với môi trường của hàng hóa, tiến hành điều tra, phân tích về các điều khoản, phương thức giao dịch (kể cả giá cả),..., tư vấn và cung cấp thông tin cho việc giải quyết khiếu nại, bồi thường thiệt hại của người tiêu dùng, và đề xuất thỏa thuận giải quyết tranh chấp giữa các bên liên quan. Hội đồng của các tổ chức người tiêu dùng đã đăng ký với KFTC có thể chủ động tiến hành làm trung gian hòa giải tranh chấp để giải quyết các khiếu nại, bồi thường thiệt hại của người tiêu dùng, trừ các vấn đề chịu sự kiểm soát của một tổ chức hòa giải tranh chấp khác theo quy định của pháp luật. Biên bản hòa giải sẽ có hiệu lực pháp lý nếu các bên đồng ý. Các vấn đề còn lại liên quan đến cơ cấu của Hội đồng hòa giải, thủ tục hòa giải sẽ theo quy định của Nghị định Tổng thống. 

2.             Một số điểm đáng lưu ý về quy định giải quyết tranh chấp tiêu dùng trong Luật bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc.

a. Thiệt hại của người tiêu dùng

"Thiệt hại người tiêu dùng" là thiệt hại gây ra đối với đời sống, thân thể, tài sản hoặc tình trạng tinh thần của người tiêu dùng do sản phẩm khiếm khuyết hoặc bị lỗi hoặc do vi phạm hợp đồng hoặc hành động bất hợp pháp của doanh nghiệp trong quá trình người tiêu dùng, sử dụng sản phẩm hoặc dịch vụ đã được mua từ doanh nghiệp đó.

Khi thiệt hại xảy ra, trên hết, người tiêu dùng nên cố gắng giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán (thương lượng) với các doanh nghiệp. Nếu tranh chấp không thể được giải quyết, người tiêu dùng có thể tìm kiếm sự hòa giải từ KCA hay một tổ chức phi chính phủ của người tiêu dùng. Có thể sẽ là quá phiền hà cho người tiêu dùng để khởi kiện các doanh nghiệp thông qua tòa án đối với các vụ kiện nhỏ. Vì vậy, trước khi nộp đơn kiện, người tiêu dùng nên nhờ đến sự giúp đỡ của một tổ chức bảo vệ người tiêu dùng. Đối với các tranh chấp của người tiêu dùng, các tổ chức người tiêu dùng và KCA sẽ giải quyết tranh chấp một cách khách quan và công bằng từ góc độ của bên thứ ba. Thủ tục giải quyết tranh chấp bao gồm các bước như Tư vấn cho người tiêu dùng, Khiếu nại của người tiêu dùng và Giải quyết tranh chấp.

b. Trung tâm Tư vấn tiêu dùng 1372

(1372 Consumer Counseling Network _ CCN)

Khi người tiêu dùng bị thiệt hại ra do hành vi sai trái của phía doanh nghiệp, người tiêu dùng có thể tìm kiếm sự giúp đỡ từ các Trung tâm tư vấn tiêu dùng 1372 vận hành bởi KFTC (Số điện thoại: 1372).

Các dịch vụ tư vấn được cung cấp bởi Trung tâm là dịch vụ công ích với sự tham gia của các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng, các trung tâm người tiêu dùng địa phương, và KCA. Trung tâm sẽ cung cấp thông tin về quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng, các hành động có thể thực hiện để người tiêu dùng có thể được bồi thường thiệt hại gây ra trong quá trình họ sử dụng dịch vụ, sản phẩm, dược phẩm, tài chính, bảo hiểm, xe ô tô,...Khi cần tư vấn bằng tiếng Anh, người tiêu dùng có thể gọi Nhóm Hợp tác quốc tế của KCA (Điện thoại: 02-3460-3443) hoặc đến trực tiếp văn phòng KCA để trao đổi. Người tiêu dùng cũng có thể truy cập trang web của cơ quan này và đăng tải ý kiến ​​của mình (kể cả bằng tiếng Anh) sau khi trải qua thủ tục xác minh thông tin cá nhân của người đưa ý kiến và được xác nhận là thích hợp.

c. Bồi thường thiệt hại thông qua Thủ tục khiếu nại của người tiêu dùng

Các tranh chấp dân sự có thể được giải quyết thông qua việc kiện ra tòa án, nhưng chúng thường có thể được giải quyết nhanh hơn và thuận lợi hơn khi sử dụng KCA, hoặc các tổ chức người tiêu dùng khác. Nếu một doanh nghiệp từ chối yêu cầu của người tiêu dùng, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng có thể tham gia vào vụ việc giải quyết tranh chấp này khi có yêu cầu của người tiêu dùng.

Đối với yêu cầu bồi thường của người tiêu dùng, người tiêu dùng cần hoàn thành mẫu đơn đề nghị bồi thường thiệt hại người tiêu dùng và đính kèm các tài liệu liên quan như hóa đơn, hợp đồng, thỏa thuận, giấy chứng nhận sửa chữa sản phẩm để có thể chứng minh thiệt hại của người tiêu dùng; văn bản yêu cầu chấm dứt hợp đồng,... Cơ quan bảo vệ người tiêu dùng sẽ xem xét một cách công bằng và đánh giá trách nhiệm của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật. Nếu doanh nghiệp chịu trách nhiệm về những thiệt hại nói trên, cơ quan này sẽ yêu cầu doanh nghiệp bồi hoàn thiệt hại cho người tiêu dùng. Hầu hết các trường hợp thường được giải quyết trong vòng một tháng. Đây cùng là thời hạn được quy định tại Luật bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc.

d. Giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải

Nếu tranh chấp không thể giải quyết thông qua Thủ tục Khiếu nại của người tiêu dùng, người tiêu dùng có thể yêu cầu hòa giải thông qua Ủy ban hòa giải tranh chấp tiêu dùng (CDSC). CDSC được thành lập trong KCA và có quyền bán tư pháp, vì vậy người tiêu dùng không cần phải có được một phán quyết riêng biệt từ tòa án. Nếu cả hai bên chấp nhận các quyết định của CDSC, nó sẽ có hiệu lực pháp lý như phán quyết của một tòa án. Đây là một điểm rất quan trọng trong Luật bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc, quy định này đã giúp cho KCA thực thi hiệu quả có hiệu quả và nhanh chóng các vụ việc hòa giải tranh chấp của người tiêu dùng.

Số vụ hòa giải tranh chấp tiêu dùng tiến hành bởi CDSC

Năm

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

Số lần

56 lần

56 lần

61 lần

73 lần

72 lần

61 lần

80 lần

106 lần

Công tác bảo vệ người tiêu dùng ở Hàn Quốc đã đóng góp đáng kể vào quá trình phát triển kinh tế, đảm bảo phúc lợi xã hội và nâng cao đời sống tiêu dùng cho người tiêu dùng nói riêng và người dân Hàn Quốc nói chung. Mặc dù, mỗi nước đều phải tự mình xác định thể chế, mô hình hoạt động riêng cho công tác bảo vệ người tiêu dùng của nước mình, nhưng với sự tương đồng về lịch sử, văn hóa và con người giữa Việt Nam và Hàn Quốc thì việc học hỏi kinh nghiệm trong xây dựng pháp luật và thực thi pháp luật bảo vệ người tiêu dùng Hàn Quốc sẽ góp phần hoàn thiện hơn nữa công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở Việt Nam.

Phan Thế Thắng

(Phòng Bảo vệ Quyền lợi người tiêu dùng, Cục Quản lý cạnh tranh)

  • Tags:

Tìm từ ngày

Tìm đến ngày